Ben seçime tek haneli enflasyonla gideceğim

Bloomberg HT televizyonunda açıklamalarda bulunan Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati önemli açıklamalar yaptı. Nebati; "Ben seçime tek haneli enflasyonla gideceğim 2023 Haziran ayında" ifadelerini kullandı. Nebati KDV'nin de sadeleşeceğini açıkladı.

Ben seçime tek haneli enflasyonla gideceğim
14 Ocak 2022 - 10:25
Bloomberg HT televizyonunda açıklamalarda bulunan Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati önemli açıklamalar yaptı. Nebati; "Ben seçime tek haneli enflasyonla gideceğim 2023 Haziran ayında" ifadelerini kullandı. Nebati KDV'nin de sadeleşeceğini açıkladı.

Nureddin Nebati'nin açıklamalarından satır başları: 

Liraya güveni artırma amaçlı ortaya konulan çözüm önerilerini ve şu ana kadarki sonuçları nasıl değerlendiriyorsunuz, TL mevduata geçiş hızından, oranından memnun musunuz?

20 Aralık akşamı hakikaten sürpriz oldu. Cumhurbaşkanımızın konuşmaya başladığı anda sabaha kadar inanılmaz derecede bir akım oldu. İnternet sitelerinde donma, çökme, bekletme oldu. O gece biz hepimiz yüzümüz gülerek ayrıldık. Altını tekrar tekrar çiziyorum, hiçbir müdahale olmaksızın. Psikolojinin ne olduğunu anlatmak açısından söylüyorum, sağdan, soldan; önden, arkadan; üstten, altan hiçbir müdahale yoktu. “Ekonomi sadece rakamlar değildir” demiştim, 20’sinde gündüz aynı makro ekonomik göstergelerde dolar 18,5 ile kapatmış, fiyatlamalar 20-22 lira üzerinden yapılıyor. Aynı makro ekonomik göstergelerle Sayın Cumhurbaşkanımızın manifestosu sonrasında 11,5 liralara kadar gedi. Demek ki psikoloji, güven çok önemli. Böyle olunca biz çözüm önerilerinin başarısını şu anda yaşıyoruz. İpler tamamen bizim elimizde, çünkü psikolojik üstünlüğü yakalamış durumdayız. Kur korumalı mevduat ürünü duyurulduktan sonra 3, 6 ve 9 aylık bir vade önerdik ki bununla da Türkiye’deki ortalama vade süresini uzatmış oluyoruz, çünkü mevduatın ortalaması 45 günlerde. Herhangi bir alt, üst sınır koymadık herkes dilediği miktarda oranda hesabını açıyor; bir defaya mahsus falan değil, dilediği miktarda, şekilde gelip sisteme girebiliyor. Aynı önlem içerisinde farklı versiyonlarla ilerliyoruz. Şimdi tüzellere de bu hakkı veriyoruz.

Bu özendirmelerin neticesinde TL’de şu ana kadar 300 binin üzerinde vatandaşımız faydalandı. Buradan aldığımız miktar dün gece (Çarşamba) itibarıyla 126 milyar lirayı geçti. Şunu gösteriyor; günde ortalama 10 milyar TL sisteme dahil oluyor. Bunun yaklaşık %15’i DTH’lardan geliyor. TL’den dövize gidecekler artı, dövizden buraya gelenler var, bu çok önemli ve iyi bir para. Bununla bir taraftan TCMB ihtiyacını gideriyor, öbür taraftan bireyler kur garantisini almış oluyorlar. Artı, kurlarda aşağıya dönüş olursa bir de nemaları da olacak. İlk günlerde çok tartışıldı ama resmi veriler bunlar. 20 Aralık öncesinde likitler eve gitmeye başlamıştı. Şimdi bunlar evden gelmeye başladı. Biz yastık altına giden miktarı da çekiyoruz.

Herkese bir güven geldi. Çünkü vatandaş şunu gördü; manipülatif hareketlerle zarar gördü. 15 liradan da 16 liradan da alanlar oldu. İkincisi bankalar bunun zararını gördü. Üçüncüsü en küçük işletmesinden, en büyük holdingine kadar kur ataklarının zararını gördü ve dördüncüsü kamu maliyesi bunun farkına vardı. Kamu maliyesi şu anda kararlı. Bireyler bir pişmanlık içerisinde ve bu travmayı bir daha yaşamak istemez. Bundan etkilenen bankalar böyle bir ateşi yaşamak istemezler. Dolayısıyla işletmeler de fiyatlamama, tedarik sıkıntısı gibi bir çok sıkıntıdan kurtulmuş oldular. Bunun bir daha yaşanmasına sadece biz değil onlar da izin vermeyecekler. Bu güveni yakaladıktan sonra atılacak adımlar aslında çok kolay. Bunu yakaladıktan sonra biz aslında odaklanmamız gereken şeye odaklanacağız; enflasyon. Çünkü şu anda bizim kurla ilgili bir sıkıntımız yok, o tamamen kendi mecrasında.

Süper bono ile ilgili bir çalışma gündemde mi?

Süper bono yok. Öyle bir şey yok. Böyle bir şeyi doğru bulmuyoruz. Çünkü biz 20 Aralık itibarıyla güveni tesis ettik zaten. Bu güveni sadece hanehalkında yapmadık, bütün paydaşlar açısından sağladık. Dolayısıyla Türkiye’nin süper bono gibi bir enstrümana ihtiyacı yok. Bizim sadece ve sadece yapacağımız şey, tedbirler paketinde açıkladığımız alanlarda adımlar atmak.

Enflasyonla ilgili piyasadaki beklenti mayıs ayına kadar hızlı bir şekilde yükseliş, ardından pik nokta ve kasıma kadar oralarda gezinen bir oran. Sizin beklentiniz nedir?

Pik bu ay gelir yıllıkta. Çünkü ocak ayında ücretlerin artışı vs. var. Şimdi bizim şöyle bir avantajımız var, döviz kuru stabil hale geldi. Pazartesi günü dolar 18,20’yi gördüğünde, fiyatlamalar 20 üzerinden yapıldı. Dolayısıyla aralık ayında yapılan fiyatlamaların üstte olduğunu biliyoruz, kurun aşağıya yönlü hareketiyle buradaki köpük gidiyor. Yapışkanlık var, döviz artışlarının fiyat artışlarına katkısı var doğru ama bunun etkisi giderek azalacak. Dolayısıyla ocak ayı piktir. Şundan dolayı piktir; biz kur farkından dolayı kasımda yüksek enflasyonu yaşadık, aralık ayında bir ayda görebileceğimiz en yükseği gördük, ocak ayında ücret artışları ve enerjideki fiyat artışları, yeniden değerleme oranıyla bütün fiyatlarda bir güncelleme yapıldı. Dolayısıyla bunun bir yansıması olacak. Ocak ayı bu yılın en yüksek ayı. Ocak zaten özellikle gıdadaki en kötü aydır. Açık konuşmak lazım; biz şu anda aralık ayının kamburunu taşıyoruz. Yazın gerek gıda fiyatlarındaki gevşeme, ki şu an dünyada bir enflasyon da var, bu ikisinin etkisinin azaldığı bir döneme giriyoruz. Enerji ihtiyacımızın azalması, gıda fiyatlarındaki normalleşmeler bizim artık yeni bir patikaya girdiğimizi gösteren en önemli aylar olacak.

Maliye politikaları kapsamında atacağınız adımlar geliri artırıcı önlemler mi olacak?

Geliri artırıcı, gideri kısıtlayıcı her türlü tedbiri alıyoruz. Bizim %3,5 (bütçe açığı/GSYH) öngördüğümüz bir bütçe açığımız var. Bütçe açığına izin vermeyecek şekilde, disiplinden asla taviz vermeden devam edeceğiz.

Merkez Bankası’nın faizleri düştü ama geri kalan bütün faizler arttı. Bu, modeldeki bir eksiklikten mi kaynaklanıyor?

Modelde bir yanlışlık yok. Modelde sadece bir süreye ihtiyaç var.

Bu bir şok terapisi mi?

O kadar. Şu anda tek yer kaldı enlasyon. İnsanlar kendilerini enflasyon oranlarına göre pozisyona sokuyorlar burada da iyileşmeler başladığında o noktalara gelinecek. %36 enflasyonun olduğu bir yerde faiz oranlarıyla farkı görebiliyoruz ama enflasyonun düşeceğine olan inanç aynı noktaya getirecektir. Merak etmeyin. “Akşam karar aldım, sabah sonucunu aldım...” Ekonomide böyle bir şey var mı?

Model planlanırken böyle bir sancılı geçiş dönemi bekleniyor muydu?

Bu kadar yüksek kur atağını kimse beklemiyordu. Onun için öncelik o oldu. Kuru çözdük, önceliğimiz enflasyon. Yoksa siz bir adım atarken etkilerinin olmayacağını varsayarak adım atarsanız, zaten bir şey yapamazsınız ki. Ama kur ataklarındaki öngörülmeyen yüksek seviyedeki ataklar, bizi önce TL’nin tekrar güçlendirelmesine yönelik adımlar atmaya zorladı. Onu şimdi çözdük. Onu çözünceye kadar başımıza ne geldi? Kur ataklarından kaynaklı enflasyon geldi. Şimdi biz enflasyonu çözeceğiz. Ondan sonra 2022 yılı tam bir dönüş, istikrar ve işlerin oturduğu bir yıl olacak. Önümüzdeki yıl bu sohbeti yaparsak, yapacağımız sohbette faizde, enflasyonda ve kurdaki bütün olumlu değişimlerin nasıl gerçekleştirildiğini siz bana soracaksınız. Çünkü enflasyon denilen şey üç günlük bir iş değil ki, faiz oranlarının inmesi, çıkması hızlı bir etki gösterir ama kur ataklarının Türkiye’deki etkisini yadsımak, görmezden gelmek, kur ataklarının bu kadar hızlı etkili olduğunu görmezden gelmek kadar tehlikeli bir şey olabilir mi? Geldi, girdi ve yapıştı. Şimdi onun etkilerini yaşıyoruz. Bu yıl bu etkilerden arınma dönemi olacak. Yeni yıla girerken bu işlerin büyük bir kısmının üstesinden gelmiş olarak gireceğiz. 

2022 için büyüme ve enflasyon beklentileriniz somut olarak nedir?

Ben seçime tek haneli enflasyonla gideceğim 2023 Haziran ayında. İddialı bir şey söylüyorum; büyümeyle ilgili de ben piyasadaki iştahı görüyorum. Türkiye çok iştahlı bir ülke. Üretiyor, ihracatla ilgili siparişlerde azalma yok. Böylesine bir ülkede bizim maliye politakalarıyla yapacağımız şey bunu dengeli bir şekilde yürütmek.

Sistemden tekrar çıkacak paralar için ne gibi adımlar atacaksınız?

Bunu engelleyici tedbirler sepetimiz var zaten. Selektif alanlarda proje kredileri üretiyoruz. Biz %14’le parayı verip, gidip parayı dövize dönüştürmesi ya da gereksiz harcamada bulunmasından ziyade, üretim odaklı, proje odaklı vereceğiz. Şimdi KGF’yi getiriyoruz mesela. Çalışıyoruz, fazla bir süresi yok. Bitiririz bu ay.

Dolar kuru 14’e yaklaştığında kamu bankalarının satış yaptıkları iddiaları var.

Biz şu anda izliyoruz. Türkiye Cumhuriyeti kurumları elleri bağlı kurumlar değil, birilerinin keyfine göre hareket etmez. İhtiyaç neyi gerektiriyorsa onu yapar. “Hiçbir şeye dokunmayın, müdahale etmeyin...” Sen git bak bakalım Londra’da hükümet oturuyor mu, Washington’da, Berlin’de, Moskova’da ne yaptıklarını zannediyorlar? “Hiç bir şey yapma izle.” Eee? İstedikleri gibi dövsünler, istedikleri gibi seninle oyun oynasınlar, ben serbest piyasayım... Yok öyle bir şey. Türkiye Cumhuriyeti askeri alanlarda ihtiyaç duyulduğu zaman nasıl adımlar atıyorsa, İçişleri Bakanlığı içeride karşı karşıya kalabileceği herhangi bir probleme anında müdahil olma vasfı varsa, Türkiye Cumhuriyeti ekonomisinin de kendisiyle ilgili atılacak adımlarda her türlü enstrümanı kullanma hakkı ve yetkisi vardır.

S: Büyüme oranı için seçim öncesi ne dersiniz?

Tek hane olacak zaten de, ben iyi bekliyorum. Türkiye’ye kendi halinde bıraksanız bile 5 büyür. Ne kamu müdahil olsun ne o, ne bu. İnanılmaz bir iştah var. Dengeli büyüme bu yıl da devam edecek. 

KDV oranlarıyla ilgili bir çalışma yürütüyor bakanlık. Bu hangi aşamada?

KDV’de sadeleştirme sadece oranlarda değil sektör içerisindeki farklı oranların da sadeleştirilmesi. Ayrıca çok istisnalar var bunların da sadeleştirilmesi.. KDV ile ilgili hakikaten çok heyecanlıyım, bunu gerçekleştireceğiz. Vatandaş ne ödediğini bilecek çünkü yüzde 1, 8, 18 gibi farklı oranlar var. Daha önemlisi üretici, imalatçı, satıcılar bununla ilgili bir sıkıntı yaşıyorlar bunu düzenlemiş olacağız. Üçüncüsü KDV iadeleriyle ilgili sorun yaşıyoruz, 1 ile alıyor 8’le; 18 ile alıyor 8 ile satıyor. Burada da sadeleştirmeyi sağlayacağız.

YORUMLAR

  • 0 Yorum